Hyaluronzuur wordt ook hyaluronan genoemd. Het is een essentiële component van de bindweefsels, de huid, het oogvocht en de gewrichtsvloeistof. Hyaluronzuur zorgt voor structuur en viscositeit in de extracellulaire matrix, dus tussen de cellen. Qua opbouw is het een niet-gesulfateerd polysacharide (een glycosaminoglycaan of GAG) bestaande uit een lange keten van het disacharide N-acetylglucosamine met D-glucuronzuur dat vele malen herhaald wordt.
Figuur. Hyaluronzuur is een lange keten van tot 30 000 achtereenvolgende disachariden, elk bestaande uit het koppel N-acetylglucosamine met D-glucuronzuur.
Functies van hyaluronzuur in de huid
Ruim de helft van alle hyaluronzuur in het lichaam bevindt zich in de huid. Voornamelijk in de extracellulaire ruimtes in de dermis (lederhuid) waar het wordt aangemaakt door fibroblasten (bindweefselcellen). Maar ook de epidermis (opperhuid) bevat een zekere hoeveelheid hyaluronzuur, aangemaakt door keratinocyten (huidcellen).
Hyaluronzuur vormt grote stabiele structuren die heel veel water kunnen opslorpen. Hiermee voorziet hyaluronzuur in een goede hydratatie en stevigheid van de huid. Hyaluronzuur kan ongeveer 1000 keer het eigen gewicht aan water vasthouden. Verder vormt hyaluronzuur ook een frame waarlangs vernieuwde huidcellen, immuuncellen (langerhanscellen), nutriënten en metabole afvalstoffen migreren. In functie van een betere wondheling en contact met immuuncellen kan hyaluronzuur binden aan receptoren. Hiervoor worden de lange ketens door het lichaam (enzymatisch) in kleinere fragmenten afgebroken.
Hyaluronzuur wordt overigens intensief vernieuwd. De helft van alle hyaluronzuur in de dermis en epidermis is in respectievelijk minder dan 1 dag en 3 uur weer verdwenen. Er is een ontzettend hoge aanmaak van nieuw hyaluronzuur door fibroblasten (12–60 pg/cel/dag), de hyaluronzuursynthese door keratinocyten is ongeveer 10 keer lager.
Verlies aan hyaluronzuur:
- is inherent aan het ouder worden – het hyaluronzuurgehalte in de epidermis daalt met de leeftijd: van 0,03% bij vrouwen jonger dan 48 jaar, over 0,015% bij 60-plussers, naar 0,007% bij 70-jarigen
- wordt geïnduceerd door een langdurige, lokale behandeling met glucocorticoïden (ontstekingsremmende middelen afgeleid van cortisol) – onder invloed van glucocorticoïden maken de fibroblasten in de dermis minder hyaluronzuur aan
Hydraterend en liftend effect
Oraal ingenomen hyaluronzuur heeft een cosmetisch effect op de huid. Door een sterk hydraterend effect laat hyaluronzuur expressielijntjes en kleine rimpels verdwijnen, en ontstaat een liftend effect.
Het waren Japanse onderzoekers die deze bevindingen als eersten rapporteerden toen ze in placebogecontroleerde studies oraal hyaluronzuur (300 en 800 kDa; 120 mg/dag) inzetten bij vrouwen met een ruwe, droge huid. Na 3 weken was het effect al meet- en merkbaar: met een Corneometer CM825 werd een hoger vochtgehalte in de gezichtshuid gemeten, terwijl de testpersonen zelf een betere soepelheid van hun huid en minder jeuk aangaven. Na 6 weken waren fijne rimpels vervaagd.
Molecuulgewicht
Oraal ingenomen hyaluronzuur bereikt de huid via bloed- en lymfevaten. Hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht moet eerst door de darmflora worden afgebroken tot kleinere fracties vooraleer het kan worden opgenomen. Hyaluronzuur met een laag molecuulgewicht glipt tussen de darmcellen door en wordt opgenomen via paracellulair transport. Hoe lager het molecuulgewicht hoe gemakkelijker de intestinale opname gebeurt.
Grafiek. In-vitro-test met darmcellen (Caco-2 cellijn). Hoe lager het molecuulgewicht hoe gemakkelijker de passage van hyaluronzuur doorheen de darmcellaag verloopt. Bron: Hisada N et al. Biosci Biotechnol Biochem 2008 ;72(4):1111-4.
Conclusie
Suppletie met hyaluronzuur draagt bij tot een betere hydratatie en correcte architectuur van de huid. De opname van hyaluronzuur via de darmen gaat vlotter voor hyaluronzuur met een laag molecuulgewicht dan voor hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht.
Referenties
Anderegg U, Simon JC, Averbeck M. More than just a filler - the role of hyaluronan for skin homeostasis. Exp Dermatol 2014; 23(5):295-303.
Hisada N, Satsu H, Mori A, Totsuka M, Kamei J, Nozawa T, Shimizu M. Low-molecular-weight hyaluronan permeates through human intestinal Caco-2 cell monolayers via the paracellular pathway. Biosci Biotechnol Biochem 2008;72(4):1111-4.
Kavasi RM, Berdiaki A, Spyridaki I, Corsini E, Tsatsakis A, Tzanakakis G, Nikitovic D. HA metabolism in skin homeostasis and inflammatory disease. Food Chem Toxicol 2017; 101:128-138.
Kawada C, Yoshida T, Yoshida H, Matsuoka R1, Sakamoto W, Odanaka W, Sato T, Yamasaki T, Kanemitsu T, Masuda Y, Urushibata O. Ingested hyaluronan moisturizes dry skin. Nutr J 2014; 13:70.
Kawada C, Yoshida T, Yoshida H, Sakamoto W, Odanaka W, Sato T, Yamasaki T, Kanemitsu H, Masuda Y, Urushibata O. Ingestion of hyaluronans (molecular weights 800 k and 300 k) improves dry skin conditions: a randomized, double blind, controlled study. J Clin Biochem Nutr 2015; 56(1):66-73.
Papakonstantinou E, Michael Roth M Karakiulakis G. Hyaluronic acid: A key molecule in skin aging. Dermatoendocrinol 2012; 4(3): 253–258.
Wiest L, Kerscher M. Native hyaluronic acid in dermatology--results of an expert meeting. J Dtsch Dermatol Ges 2008; 6(3):176-80.