Het gestandaardiseerde wortelextract van ashwagandha (Withania somnifera) is het fytotherapeutische ruggensteuntje bij uitstek om stress en angst te verlichten. Een adaptogeen, zeg maar. Deze toepassing gaat zo’n 5000 jaren terug tot in de ayurveda, de Indiase traditionele geneeskunde. Ashwagandha wordt ook Indiase ginseng genoemd en is ondergebracht in de rasayana (= vitaliserend) groep van ayurvedische medicinale planten.
Adaptogeen
Adaptogenen zijn plantaardige preparaten die het lichaam helpen om weerstand te bieden – zich te adapteren – aan de effecten van stress. De definitie van een adaptogeen werd in 1969 door dr. Brekhman en dr. Dardymov in het leven geroepen. Ze wordt als volgt omschreven: een adaptogeen biedt een ruime antistresswerking, herstelt in het lichaam wat door de stressfactor verandert, en beïnvloedt de normale fysiologische functies niet méér dan nodig. Aan deze eigenschappen lijkt ashwagandha goed te voldoen.
GABA brengt rust
De best bestudeerde actieve bestanddelen uit de wortel van ashwagandha zijn withanoliden. Hun GABA-mimetische eigenschappen maken ze waardevol als stress- en angstonderdrukkers.
GABA, gamma-aminoboterzuur, is de belangrijkste inhiberende neurotransmitter in het centraal zenuwstelsel. Het is de tegenhanger van de stimulerende neurotransmitter glutamaat. GABA voorkomt dat een overactiviteit aan zenuwprikkels leidt tot paniek, angst, rusteloosheid, stress en slapeloosheid.
Withanoliden uit ashwagandha binden voornamelijk aan GABA-A-receptoren (van belang bij angst, paniek, stress) en GABA A-rho-receptoren (betrokken bij leerproces, geheugen en bescherming van zenuwcellen). Ze binden als agonisten, wat betekent dat ze het effect van lichaamseigen GABA nabootsen. Dit maakt de withanoliden inzetbaar bij typische stresssymptomen zoals angst, slaapproblemen en spierspasmen.
Aandachtspunt: ashwagandha mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap omdat het een miskraam kan induceren, en bij gebrek aan voldoende veiligheidsdata laat u ashwagandha ook beter achterwege tijdens de borstvoedingsperiode.
Klinische bewijslast bij chronische stress
Uit zes gecontroleerde klinische studies bij in totaal 452 volwassenen onder chronische stress en/of angst kon inmiddels worden afgeleid dat ashwagandha wel degelijk potentieel bezit in de verlichting van stresssymptomen. De doseringen varieerden echter sterk (125 - 1200 mg extract/dag), de standaardisaties verschilden (1,5% - 5% withanoliden, 8% withanolide glycosiden) en de studieduur was variabel (6 -16 weken).
Typische resultaten waren:
- een stressniveau dat met 33% à 44% daalde
- het gehalte aan cortisol (stresshormoon) in het bloed dat met 22% à 28% daalde
- stress-eters konden gewicht verliezen
- induceerde geen ontwenningsverschijnselen bij stopzetting
Grafiek. Zestig dagen suppletie met een ashwagandha wortelextract (5% withanoliden, 2x300 mg/d) bracht bij volwassenen met chronische stress een verlichting van de stress-symptomen. Drie geijkte vragenlijsten werden gebruikt bij de evaluatie t.o.v. placebo: PSS = perceived stress scale (p<0,0001), GHQ-28 = general health questionnaire-28 (p<0,0001) en DASS = depression anxiety stress scale (p<0,0001). Ook het cortisolgehalte in het serum (S.Cortisol) werd nagekeken (p=0,002). Dit onderzoek werd uitgevoerd bij 64 deelnemers (32 kregen het adaptogeen, 32 andere een placebo). Bron: Chandrasekhar K et al. Indian J Psychol Med 2012; 34(3):255-62.
Conclusie
Ashwagandha bezit stress- en angstverlagende effecten, vooral omwille van de GABA-mimetische effecten afkomstig van de withanoliden. Kies daarom voor een wortelextract dat op deze actieve stoffen is gestandaardiseerd.
Referenties
Candelario M, Cuellar E, Reyes-Ruiz JM, Darabedian N, Feimeng Z, Miledi R, Russo-Neustadt A, Limon A. Direct evidence for GABAergic activity of Withania somnifera on mammalian ionotropic GABAA and GABAρreceptors. J Ethnopharmacol 2015; 171:264-72.
Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S. A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults. Indian J Psychol Med 2012; 34(3):255-62.
Pratte MA, Nanavati KB, Young V, Morley CP. An alternative treatment for anxiety: a systematic review of human trial results reported for the Ayurvedic herb ashwagandha (Withania somnifera). J Altern Complement Med 2014; 20(12):901-8.
Sarris J. Herbal medicines in the treatment of psychiatric disorders: 10-year updated review. Phytother Res 2018; 32(7):1147-1162.