Om een complexe zuur-base-balans in stand te houden maakt het lichaam gebruik van een aangepaste ademhaling, nierfiltratie en ingenieuze buffersystemen waarbij desnoods elementen uit de botmatrix worden afgebroken om zuuraanvallen te neutraliseren. Onder normale omstandigheden varieert de pH van het bloed tussen 7,35 – 7,45.
Afwijkingen van deze fysiologische pH zijn hoofdzakelijk het gevolg van een zware metabole ontregeling (bijv. bij diabetische ketoacidose), ernstige nierinsufficiëntie of de vorming van melkzuur tijdens de anaerobe verbranding van glucose (bijv. bij intense spierinspanning). Heel zelden speelt voeding een rol bij het ontstaan van een levensbedreigende acidemie (bloed-pH <7,35) of alkalemie (bloed-pH >7,45). Welke rol spelen voeding en voedingssupplementen dan wel?
Westers voedingspatroon is zuurbelastend
Na vertering, opname en metabolisering kunnen voedingsmiddelen een overschot aan zuren of aan basen vormen. Het lichaam zal deze zuur- of baseresten zo goed mogelijk neutraliseren via de verschillende homeostasemechanismen.
Een typisch westers voedingspatroon levert echter zoveel zuurresten op dat de bloed-pH opschuift naar de ondergrens van 7,35. De homeostasemechanismen komen onder druk te staan, ze zijn immers niet onuitputtelijk. Een langdurig zuurvormend dieet geeft bijgevolg aanleiding tot een verstoorde zuur-base-balans-homeostase en een hogere zuurtegraad van de urine. En ook dat heeft zijn weerslag op de gezondheid.
Zuurvormend dieet hypothekeert de gezondheid
De langdurig verstoorde zuur-base-balans-homeostase, in respons op een zuurvormend dieet, stimuleert de vorming van ontstekingsmediatoren. Een laaggradige inflammatiestatus komt tot ontwikkeling zonder klinisch waarneembare symptomen zoals roodheid, warmte, pijn en zwelling.
Steeds meer onderzoeksresultaten wijzen op de negatieve effecten van een permanent zuurvormend dieet en een subklinische inflammatiestatus op onder meer de vorming van calcium-oxalaat-nierstenen, jicht (urinezuursteenvorming), nierfunctie, botsterkte, verlies van spiermassa bij het verouderen, lage rugpijn, diabetes type 2, atherosclerose en metabool syndroom.
Enkele vaststellingen:
- in observationeel onderzoek bij 11 601 personen tussen 40-79 jaar was het nuttigen van een zuurvormend dieet geassocieerd met een hoger risico op atherosclerose (Han et al., 2016)
- een zuurvormend dieet was geassocieerd met een verhoogd risico op diabetes type 2 in een observationele studie bij 151 743 vrouwen en 35 743 mannen (Kiefte-de Jong et al., 2017)
- in observationeel onderzoek bij 15 055 vijftigplussers gaf een zuurvormend dieet aanleiding tot een hogere incidentie van chronisch nierfalen tijdens de ruim 20 jaar dat de deelnemers werden opgevolgd (Rebholz et al., 2015)
Ontzuren
Ontzuren door het eten van meer groenten en fruit is sterk aan te bevelen. Eenzijdige diëten zoals sapkuren of het volledig schrappen van zuurvormende voeding is onverstandig. Dergelijke restrictiediëten zijn onvoldoende gevarieerd en veroorzaken op lange termijn voedingstekorten. Dan is beroep doen op alkalische voedingssupplementen met mineraalrijke carbonaten en citraten een betere optie.
Suppletie met dergelijke alkalische supplementen gaf reeds positieve resultaten bij sporters (beter uithoudingsvermogen), in de preventie van calcium-oxalaat-nierstenen, en in de aanpak van lage rugpijn en het behoud van botsterkte.
Conclusie
Alkalische supplementen hebben een rol in de aanpak van gezondheidsproblemen die het gevolg zijn van een zuurbelastend westers voedingspatroon.
Referenties
Caciano SL, Inman CL, Gockel-Blessing EE, Weiss EP. Effects of dietary Acid load on exercise metabolism and anaerobic exercise performance. J Sports Sci Med 2015; 14(2):364-71.
Della Guardia L, Roggi C, Cena H. Diet-induced acidosis and alkali supplementation. Int J Food Sci Nutr 2016; 67(7):754-61.
Han E, Kim G, Hong N, Lee YH, Kim DW, Shin HJ, Lee BW, Kang ES, Lee IK, Cha BS. Association between dietary acid load and the risk of cardiovascular disease: nationwide surveys (KNHANES 2008-2011). Cardiovasc Diabetol 2016; 15(1):122.
Kiefte-de Jong JC, Li Y, Chen M, Curhan GC, Mattei J, Malik VS, Forman JP, Franco OH, Hu FB. Diet-dependent acid load and type 2 diabetes: pooled results from three prospective cohort studies. Diabetologia 2017; 60(2):270-279.
Rebholz CM, Coresh J, Grams ME, Steffen LM, Anderson CA, Appel LJ, Crews DC. Dietary Acid Load and Incident Chronic Kidney Disease: Results from the ARIC Study. Am J Nephrol 2015; 42(6):427-35.